Pompa motor sarımı: yanan motor için süreç ve teklif

Motor sarımı, yanmış ya da yalıtımı bozulmuş stator sargısının sökülüp aynı özelliklerde yeni bobin teliyle yeniden yapılmasıdır. Hidrofor, dalgıç, sirkülasyon ve sanayi pompalarının motorları için Türkiye genelinde yaygın olarak başvurulan bir onarımdır. İyi yapılmış bir sarım, mekanik olarak sağlam bir motoru yeniden kullanılabilir hâle getirir.

Bu sayfa sarım işini anlamanız, yanma nedenini sorgulamanız ve atölyelerden gelen teklifleri karşılaştırabilmeniz için hazırlandı. Pompa Tamircisi sarım atölyesi değildir; talebinizi bölgenizde motor sarımı yapan ustalara iletir.

Motor bağlantılarını sökmeden önce elektriği panodan kesin ve kilitleyin. Kondansatörler elektrik kesildikten sonra da yük tutabilir; ölçüm ve söküm işini yetkin bir ustaya bırakın.

Motor yandığında görülen belirtiler

Yanık kokusu ve renk değişimi

Motor gövdesinden ya da klemens kutusundan gelen keskin bir koku, sargı yalıtımının aşırı ısındığını gösterir. Gövdede boya kabarması ya da kararma da görülebilir.

Sigorta ya da motor koruma şalteri sürekli atıyor

Sargıda kısa devre ya da gövdeye kaçak varsa koruma elemanları motor devreye girer girmez atar. Aynı belirti kablo ve kondansatör arızasında da görülebileceği için ölçüm şarttır.

Motor uğulduyor, dönmüyor

Bir faz sargısının yanması ya da kondansatörün bozulması motorun kalkmasını engeller. Sıkışmış bir çark da aynı belirtiyi verebilir; bu yüzden önce milin elle serbest dönüp dönmediği kontrol edilir.

Normalden fazla ısınma

Kısmen hasar görmüş bir sargı motorun yüksek akım çekmesine ve hızla ısınmasına neden olur. Ampermetre değerleri teşhiste önemli bir ipucudur.

Motor neden yanar?

Susuz çalışma, çark sıkışması, faz kaybı ve düşük voltaj, nem ya da su girişi, sık kalkış ve eksik koruma en yaygın nedenlerdir. Neden giderilmezse sarılan motor da kısa sürede yeniden yanabilir. Bu yüzden atölyeye motorun hangi koşullarda yandığını anlatmak ve sargının görünümü hakkında yorum istemek önemlidir.

Sarım ile yeni motor arasında karar

Büyük güçlü, gövdesi sağlam ve özel ölçülü motorlarda sarım çoğu zaman öne çıkar. Küçük ev tipi pompalarda ise yeni motor ya da yeni pompa ile sarım arasındaki fark azalabilir. Gövde ya da mil hasarlıysa, motor daha önce birkaç kez sarıldıysa ya da pompa uzun saatler çalışıyorsa yeni ve verimli bir motor değerlendirilmelidir. Bu konuyu motor sarımı mı yeni motor mu yazımızda tablo eşliğinde ele aldık.

Maliyeti belirleyen etkenler

• Motor gücü ve tipi: Tek fazlı ya da üç fazlı, yüzey ya da dalgıç motor.
• Sargı yapısı: Sarım sayısı, tel kesiti ve bağlantı şekli işçiliği etkiler.
• Ek işler: Rulman, salmastra, mil ve kapak yatağı yenilemeleri.
• Söküm ve montaj: Motorun pompadan ayrılması, taşınması ve yeniden bağlanması.
• Malzeme fiyatları: Bakır tel ve yalıtım malzemesi fiyatları dönemsel olarak değişir.

Genel fiyat etkenleri için pompa tamiri fiyatları sayfasına bakabilirsiniz.

Sarım süreci

1. Ölçüm: İzolasyon ve sargı direnci ölçülerek arızanın sargıda olduğu doğrulanır.
2. Kayıt: Eski sargının sarım sayısı, tel kesiti ve bağlantı şeması not edilir.
3. Temizlik: Eski sargı, stator saç paketi zarar görmeden çıkarılır.
4. Sarım ve yalıtım: Yeni bobinler uygun malzemeyle yerleştirilir.
5. Vernik ve fırın: Sargı emprenye edilip kurutulur.
6. Yatak ve test: Rulmanlar yenilenir, motor boşta ve mümkünse yükte denenir.

Teklif isterken sorun

• Rulman ve salmastra değişimi dahil mi?
• Sarım sonrası hangi testler yapılıyor?
• İşin tahmini süresi nedir?
• Söküm, nakliye ve montaj teklife dahil mi?
• Olası bir sorunda nasıl bir yol izleniyor, yazılı olarak belirtiliyor mu?

Sık sorulan sorular

Her motor sarılabilir mi?

Çoğu asenkron pompa motoru sarılabilir. Ancak elektronik kontrollü ve motoru tek ünite hâlinde üretilmiş bazı pompalarda sarım pratik değildir. Bazı küçük dalgıç motorlarda da yenileme daha mantıklı olabilir.

Sarım sonrası motor eskisinden daha çok elektrik harcar mı?

Orijinal sarım bilgilerine sadık kalınarak, saç paketine zarar vermeden yapılan bir sarım, motorun performansını büyük ölçüde korur. Tel kesiti ya da sarım sayısı değiştirilirse ya da saç paketi aşırı ısıtılırsa verim düşebilir.

Motoru atölyeye kendim götürebilir miyim?

Motoru pompadan ayırmak elektrik bağlantılarının sökülmesini gerektirir. Bu işi bir ustanın yapması, motorun doğru şekilde yeniden bağlanması açısından da önemlidir. Sökülmüş bir motoru atölyeye götürmek ise mümkündür ve bazı durumlarda süreyi kısaltır.

Yanma nedenini kim tespit eder?

Atölye sargının görünümünden fikir verebilir; ancak asıl neden çoğu zaman pompanın çalıştığı ortamdadır. Pompayı yerinde gören ustanın kuru çalışma, voltaj ve sık kalkış gibi etkenleri de kontrol etmesi gerekir.

Yanan motorunuz için ücretsiz teklif isteyin.